9 . مخزن الاسرار مولوى ولى محمّد اكبرآبادى ( تأليف 1140 ه . ق ) : ناظر به دو شرح پيشين است . « 1 » 10 . شرح ابو العياش بحر العلوم 11 . كنوز العرفان و رموز الايقان محمّد صالح قزوينى روغنى ( درگذشتهء 1117 ه . ق ) : شرح ابيات مشكلهء مثنوى است . متأسّفانه تنها شرح دفتر چهارم اين اثر به يادگار مانده است . « 2 » 12 . جواهر الاسرار و زواهر الانوار خواجه كمال الدين ( يا جمال الدين ) حسين خوارزمى . 13 . اسرار الغيوب خواجه ايّوب : شرح كامل مثنوى است كه در سال 1120 ه . ق به انجام رسيده . « 3 » 14 . مفتاح الاسرار شيخ آدينه محمّد خوارزمى ( درگذشتهء 1216 ه . ق ) . « 4 » 15 . شرح عبد العلى محمّد بن نظام الدين لكنهوى ( درگذشتهء 1225 ه . ق ) . « 5 » 16 . شرح حاج ملّا هادى سبزوارى : تأليف به سال 1282 ه . ق « 6 » ( شرح ابيات مشكل مثنوى ) . البته در دوران معاصر نيز شروح متعدّدى آفريده شد كه مهم‌ترين آنها عبارتند از : 1 . شرح زنده‌ياد فروزانفر تحت عنوان شرح مثنوى شريف . متأسّفانه استاد فروزانفر

--> ( 1 ) . اين شرح ، در سال 1312 ه . ق به شكل چاپ سنگى در لكنهو در سپس به كوشش نجيب مايل هروى در هفت مجلد تصحيح و از سوى نشر قطره به سال 1383 ش منتشر شده است . ( 2 ) . دو بار منتشر شده : نخست به سال 1374 ش در نشريهء معارف به كوشش محمد رضا و معصومه بندرچى تحت عنوان كنوز العرفان و رموز اصحاب الايقان ( شرح دفتر چهارم مثنوى معنوى ) و بار ديگر در همان سال به كوشش احمد مجاهد تحت عنوان كنوز العرفان و رموز الايقان ( شرح اشعار مشكلهء مثنوى ) از سوى نشر روزنه . ( 3 ) . اين شرح توسّط محمّد جواد شريعت تصحيح و در سال 1377 ش در دو مجلّد از سوى نشر اساطير منتشر گرديده است . ( 4 ) . در سال 1386 ش توسط عبّاس‌على وفايى تصحيح و از سوى نشر سخن منتشر شده است . ( 5 ) . اين شرح ، نخست در لكهنو به سال 1876 م و سپس در بمبى به سال 1879 به صورت سنگى چاپ شده است . نگر : شرح مثنوى معنوى مولوى ، ج 2 ، ص 3 . ( 6 ) . نخست در سال 1285 ه . ق ( در مطبعهء محمّد باقر تهرانى / به صورت سنگى ) سپس به سال 1360 ش توسّط كتابخانهء سنايى ( به شكل افست ) و در سال 1374 تا 1377 ش به كوشش مصطفى بروجردى تصحيح و از سوى سازمان چاپ و انتشارات منتشر گرديد .